Orzeczenia, na które możesz się powołać

Pasażerowie linii Condor dotarli do miejsca docelowego z ponad 25-godzinnym opóźnieniem i dochodzili odszkodowania w wysokości przewidzianej dla odwołania lotu. TSUE rozstrzygał, czy długie opóźnienie można w zakresie skutków zrównać z odwołaniem w rozumieniu art. 5, 6 i 7 rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Trybunał uznał, że pasażerowie, którzy tracą trzy lub więcej godzin w stosunku do planowej godziny przylotu, mają prawo do takiego samego ryczałtowego odszkodowania jak osoby, których lot odwołano. To orzeczenie stało się podstawą praktyki orzeczniczej w całej UE.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C-432/07 Sturgeon i in.”.

Sprawa rozpatrywana łącznie ze Sturgeon dotyczyła pasażerów Air France, którym lot z Wiednia do Meksyku został znacznie opóźniony. Sąd austriacki zwrócił się z pytaniem prejudycjalnym o granicę między opóźnieniem a odwołaniem oraz o prawo do rekompensaty z art. 7 rozporządzenia 261/2004. TSUE potwierdził regułę trzech godzin i wskazał, że przewoźnik nie może uniknąć odpowiedzialności, formalnie kwalifikując operację jako opóźnioną, jeżeli faktyczna strata czasu odpowiada odwołaniu. Wyrok jednolicie ukształtował praktykę w państwach członkowskich.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 19 listopada 2009 r. w sprawach połączonych C-402/07 i C-432/07 Sturgeon, Böck i Lepuschitz”.

Pasażerka linii Alitalia dochodziła odszkodowania za odwołany lot z Wiednia do Brindisi, powołując się na rozporządzenie 261/2004. Przewoźnik bronił się usterką techniczną silnika jako nadzwyczajną okolicznością w rozumieniu art. 5 ust. 3. TSUE orzekł, że problem techniczny ujawniony w trakcie eksploatacji statku powietrznego co do zasady nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności, chyba że wynika ze zdarzeń, które ze względu na swój charakter lub źródło nie wpisują się w normalne wykonywanie działalności przewoźnika. Ciężar wykazania tych przesłanek spoczywa na linii lotniczej.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 22 grudnia 2008 r. w sprawie C-549/07 Wallentin-Hermann”.

Pasażer wystąpił przeciwko KLM o odszkodowanie za odwołany lot, jednak sąd hiszpański powziął wątpliwość, czy zastosowanie znajduje dwuletni termin z Konwencji montrealskiej, czy przepisy krajowe o przedawnieniu. TSUE rozstrzygnął, że roszczenia odszkodowawcze z rozporządzenia 261/2004 mają charakter autonomiczny względem Konwencji montrealskiej. W konsekwencji termin na wytoczenie powództwa wyznacza prawo krajowe państwa członkowskiego, przed którego sądem toczy się postępowanie. W Polsce zastosowanie znajduje roczny termin z art. 778 kodeksu cywilnego.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 22 listopada 2012 r. w sprawie C-139/11 Cuadrench Moré”.

Po ogłoszeniu planów restrukturyzacji TUIfly doszło do masowych nieobecności załóg zgłaszanych jako zwolnienia lekarskie, co przewoźnik zakwalifikował jako tzw. dziki strajk. Pasażerowie odwołanych i opóźnionych lotów wnieśli powództwa o odszkodowanie z art. 5 i 7 rozporządzenia 261/2004. TSUE uznał, że spontaniczna absencja personelu wywołana decyzjami zarządczymi mieści się w zwykłym ryzyku prowadzenia działalności przewozowej. Tym samym nie stanowi nadzwyczajnej okoliczności i nie zwalnia przewoźnika z obowiązku wypłaty.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 17 kwietnia 2018 r. w sprawach połączonych C-195/17 i in. Krüsemann i in.”.

Pasażerka odbyła podróż z Bremy przez Paryż i São Paulo do Asunción na podstawie jednej rezerwacji. Pierwszy odcinek wystartował z niewielkim opóźnieniem, ale w konsekwencji nie zdążyła na przesiadkę i dotarła na miejsce z opóźnieniem przekraczającym jedenaście godzin. TSUE orzekł, że dla powstania prawa do odszkodowania decydujące jest opóźnienie w przybyciu do miejsca docelowego, a nie do punktu pośredniego. Bez znaczenia pozostaje to, że pierwszy odcinek mieścił się w granicach planu.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 26 lutego 2013 r. w sprawie C-11/11 Folkerts”.

Lot z Burgas do Ostrawy został opóźniony o ponad pięć godzin, ponieważ podczas podejścia do lądowania samolot zderzył się z ptakiem i wymagał dodatkowej kontroli technicznej. Sąd czeski zapytał TSUE, czy takie zdarzenie zwalnia przewoźnika z odpowiedzialności na podstawie art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004. Trybunał uznał, że zderzenie z ptakiem stanowi nadzwyczajną okoliczność, lecz przewoźnik musi wykazać podjęcie wszelkich racjonalnych środków, aby zapobiec wynikającemu z niego opóźnieniu. Sam fakt zderzenia nie wystarcza do zwolnienia z wypłaty.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 4 maja 2017 r. w sprawie C-315/15 Pešková i Peška”.

Po strajku personelu lotniska w Barcelonie linia Finnair zmieniła harmonogram kolejnych rejsów, w wyniku czego pasażer nie został zabrany na pokład lotu zaplanowanego dwa dni później. Powstało pytanie, czy odmowa przyjęcia na pokład w rozumieniu art. 4 rozporządzenia 261/2004 obejmuje tylko przypadki overbookingu. TSUE orzekł, że pojęcie odmowy przyjęcia na pokład obejmuje również odmowy uzasadnione względami operacyjnymi, takimi jak skutki wcześniejszego strajku. Pasażer zachowuje prawo do odszkodowania z art. 7.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 4 października 2012 r. w sprawie C-22/11 Finnair”.

Pasażer mieszkający w Monachium dochodził od Air Baltic odszkodowania za odwołany lot z Monachium do Wilna. Powstał spór o właściwość miejscową sądu w świetle rozporządzenia Bruksela I. TSUE uznał, że umowa przewozu lotniczego jest umową o świadczenie usług, a miejscem wykonania świadczenia są zarówno lotnisko wylotu, jak i lotnisko przylotu. Pasażer może zatem wytoczyć powództwo o odszkodowanie z rozporządzenia 261/2004 według własnego wyboru przed sądem jednego z tych miejsc.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 9 lipca 2009 r. w sprawie C-204/08 Rehder”.

Rodzina podróżująca razem nadała wspólną walizkę, w której znajdowały się rzeczy kilku członków rodziny. Po zagubieniu bagażu przez przewoźnika sąd hiszpański zapytał, jak stosować limit odpowiedzialności z art. 22 ust. 2 Konwencji montrealskiej. TSUE orzekł, że limit ten odnosi się do każdego pasażera, którego rzeczy znajdowały się w bagażu, nawet jeżeli formalnie zarejestrowała go inna osoba. Każdy poszkodowany może zatem dochodzić odszkodowania do pełnej wysokości limitu indywidualnego.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 22 listopada 2012 r. w sprawie C-410/11 Espada Sánchez”.

Pasażerka kupiła w jednej rezerwacji u Royal Air Maroc lot z Berlina przez Casablankę do Agadiru i dotarła do celu z opóźnieniem ponad czterogodzinnym wynikłym z przesiadki. Sąd niemiecki zapytał TSUE o stosowanie rozporządzenia 261/2004 do podróży, której część odbywała się poza UE. Trybunał orzekł, że lot z jednym lub kilkoma połączeniami, objęty pojedynczą rezerwacją, stanowi całość dla potrzeb rozporządzenia 261/2004. Zastosowanie znajduje on, nawet jeżeli przesiadka lub kolejny odcinek mają miejsce poza UE, o ile lot wyleciał z lotniska w państwie członkowskim.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 31 maja 2018 r. w sprawie C-537/17 Wegener”.

Po erupcji wulkanu Eyjafjallajökull w 2010 r. zamknięto znaczną część europejskiej przestrzeni powietrznej, a pasażerka Ryanair pozostała na lotnisku bez zapewnionej opieki. Powstało pytanie, czy obowiązek opieki z art. 9 rozporządzenia 261/2004 ma granice czasowe lub finansowe. TSUE uznał, że zamknięcie przestrzeni powietrznej stanowi nadzwyczajną okoliczność zwalniającą z wypłaty odszkodowania z art. 7, lecz nie zwalnia przewoźnika z obowiązku zapewnienia posiłków, noclegu i kontaktu. Obowiązek opieki ma charakter nieograniczony zarówno co do czasu, jak i kwoty.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 31 stycznia 2013 r. w sprawie C-12/11 McDonagh”.

Pasażer dochodził od Iberii odszkodowania za zagubiony bagaż obejmującego zarówno wartość rzeczy, jak i szkodę niemajątkową związaną z utratą zawartości. Sąd hiszpański zwrócił się z pytaniem o zakres limitu z art. 22 ust. 2 Konwencji montrealskiej. TSUE orzekł, że limit odpowiedzialności przewoźnika za każdego pasażera obejmuje zarówno szkodę majątkową, jak i niemajątkową. Suma roszczeń z obu tytułów nie może przekroczyć kwoty wskazanej w Konwencji.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 6 maja 2010 r. w sprawie C-63/09 Walz”.

Pasażerka KLM doznała opóźnienia lotu z Quito do Amsterdamu o niemal 29 godzin z powodu awarii silnika i pompy paliwa. Przewoźnik bronił się nadzwyczajnymi okolicznościami z art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004. TSUE orzekł, że usterka techniczna ujawniona w trakcie normalnej eksploatacji lub podczas rutynowej obsługi nie ma charakteru nadzwyczajnego, gdyż mieści się w zwykłym ryzyku działalności przewoźnika lotniczego. Tym samym nie zwalnia z obowiązku zapłaty odszkodowania.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 17 września 2015 r. w sprawie C-257/14 van der Lans”.

Pasażerowie zakupili u TUIfly bilety na lot, który w rzeczywistości wykonała inna linia w ramach umowy wet lease, czyli z dostarczeniem statku powietrznego wraz z załogą. Po opóźnieniu pojawiła się wątpliwość, kogo należy uznać za obsługującego przewoźnika lotniczego odpowiedzialnego z art. 2 lit. b) rozporządzenia 261/2004. TSUE orzekł, że odpowiedzialność ponosi linia faktycznie wykonująca lot, a nie przewoźnik umowny, który sprzedał bilet. Pasażer powinien zatem kierować roszczenia wobec operatora rejsu.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 4 lipca 2018 r. w sprawie C-532/17 Wirth i in.”.

Przewoźnicy podważali regułę ze Sturgeon, wskazując, że zryczałtowane odszkodowanie za opóźnienie jest sprzeczne z konwencją montrealską, która przewiduje wyłącznie naprawienie szkody indywidualnej. Wielka Izba TSUE rozpatrywała łącznie pytania sądu w Kolonii i sądu w Anglii i Walii. Trybunał potwierdził regułę trzech godzin i orzekł, że zryczałtowana rekompensata z art. 5–7 rozporządzenia 261/2004 daje się pogodzić z art. 19 i 29 konwencji montrealskiej, bo naprawia jednakową dla wszystkich pasażerów stratę czasu, a nie szkodę indywidualną.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE (Wielka Izba) z dnia 23 października 2012 r. w sprawach połączonych C-581/10 i C-629/10 Nelson i in.”.

Samolot Air France wystartował z Vigo, ale wkrótce po starcie zawrócił z powodu usterki technicznej i pasażerowie wrócili na lotnisko wylotu. Sąd gospodarczy w Pontevedrze pytał, czy taki lot jest odwołany w rozumieniu art. 2 lit. l) rozporządzenia 261/2004 oraz co obejmuje „dalsze odszkodowanie” z art. 12. TSUE uznał, że powrót na lotnisko startu oznacza odwołanie lotu, a art. 12 pozwala sądowi krajowemu przyznać, na podstawie prawa krajowego, rekompensatę ponad kwoty ryczałtowe — także za szkodę niemajątkową.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 13 października 2011 r. w sprawie C-83/10 Sousa Rodríguez i in.”.

Opona samolotu Germanwings została uszkodzona przez śrubę leżącą na drodze startowej, a lot dotarł do celu z dużym opóźnieniem. Sąd krajowy w Kolonii pytał, czy takie zdarzenie mieści się w pojęciu nadzwyczajnych okoliczności z art. 5 ust. 3 rozporządzenia 261/2004. TSUE odróżnił je od zwykłej usterki technicznej: obcy przedmiot na pasie nie wpisuje się w normalne wykonywanie działalności przewoźnika i pozostaje poza jego kontrolą. Zwolnienie z wypłaty nie następuje jednak automatycznie — przewoźnik musi jeszcze wykazać, że podjął wszelkie racjonalne środki, by ograniczyć opóźnienie.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 4 kwietnia 2019 r. w sprawie C-501/17 Germanwings”.

Piloci SAS przeprowadzili legalny strajk zapowiedziany przez związki zawodowe w ramach negocjacji płacowych, a przewoźnik odmówił wypłaty odszkodowań, powołując się na nadzwyczajne okoliczności. Sąd w Attundzie skierował pytanie prejudycjalne. Wielka Izba TSUE orzekła, że strajk własnej załogi, nawet zorganizowany zgodnie z prawem i przez związek zawodowy, pozostaje zdarzeniem wewnętrznym wobec działalności przewoźnika — jest elementem normalnego zarządzania przedsiębiorstwem. Wyrok domyka linię zapoczątkowaną w sprawie Krüsemann.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE (Wielka Izba) z dnia 23 marca 2021 r. w sprawie C-28/20 Airhelp”.

Lot z Wiednia miał wylądować w Berlinie-Tegel, ale został przekierowany na lotnisko Berlin-Schönefeld, obsługujące ten sam region. Sąd krajowy w Korneuburgu pytał, czy takie przekierowanie jest odwołaniem lotu i jakie obowiązki rodzi po stronie przewoźnika. TSUE orzekł, że lądowanie na innym lotnisku tego samego miasta lub regionu nie stanowi odwołania w rozumieniu rozporządzenia, ale przewoźnik ma obowiązek pokryć koszt transportu pasażera na lotnisko docelowe albo do uzgodnionego pobliskiego miejsca. Jeżeli opóźnienie przy przylocie do celu przekroczy trzy godziny, odszkodowanie z art. 7 nadal przysługuje.

W pozwie cytuj: „wyrok TSUE z dnia 22 kwietnia 2021 r. w sprawie C-826/19 Austrian Airlines”.