Wyrok TSUE Krüsemann (C-195/17) — strajk własnego personelu nie jest okolicznością nadzwyczajną

W listopadowy poranek 2009 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok, który zmienił bieg europejskiego prawa lotniczego — nie tylko ten z 2009 r. dotyczy. Sprawa Krüsemann (C-195/17) z roku 2018 jest fundamentem praktyki odszkodowawczej w UE i jednym z najczęściej cytowanych orzeczeń w sporach pasażerów z liniami lotniczymi.

Stan faktyczny — co się wydarzyło

W październiku 2016 r. zarząd TUIfly ogłosił pracownikom plan restrukturyzacji obejmujący zwolnienia i przeniesienia. W odpowiedzi załogi pokładowe i piloci masowo zgłaszały zwolnienia lekarskie — absencja chorobowa skoczyła z normalnych 10 % do 89 % w niektóre dni. W konsekwencji przewoźnik odwołał lub znacząco opóźnił setki rejsów w okresie 1-10 października 2016 r.

Pasażerowie (kilkanaście postępowań połączonych, w tym pana Krüsemanna) złożyli pozwy o rekompensaty 250-600 EUR. TUIfly bronił się, twierdząc, że masowe „chorobowe" było formą dzikiego strajku — działania nieprzewidywalnego i niezależnego od woli pracodawcy, a więc okoliczności nadzwyczajnej. Sąd niemiecki skierował pytanie prejudycjalne, ponieważ był to precedensowy spór o granice pojęcia „strajk" w prawie unijnym.

Rozstrzygnięcie Trybunału

Trybunał stwierdził, że spontaniczna nieobecność istotnej części załogi pokładowej w odpowiedzi na ogłoszenie restrukturyzacji — choćby przybierała formę dzikiego strajku — NIE jest okolicznością nadzwyczajną. Konflikty z personelem są nieodłącznym elementem normalnej działalności przewoźnika i wynikają z decyzji zarządczych podejmowanych w ramach jego ryzyka biznesowego. Reorganizacja, którą zarząd ogłasza i forsuje, jest właśnie tym, czego skutków przewoźnik nie może przerzucać na pasażerów.

Znaczenie dla dzisiejszych roszczeń EU 261

Krüsemann zamyka kolejną popularną furtkę. Po 2018 r. linie lotnicze nie mogą powoływać się na strajki własnej załogi (pilotów, stewardes, mechaników) jako okoliczność nadzwyczajną. Strajk zewnętrzny (kontrolerzy ruchu lotniczego, obsługa naziemna, paliwiarze nie zatrudnieni przez przewoźnika) wciąż może być uznawany za okoliczność nadzwyczajną, ale ciężar dowodu spoczywa na przewoźniku.

Przykładowe sytuacje, w których powołasz Krüsemann

• Strajk pilotów Lufthansy — pasażer lotu Frankfurt → Warszawa odwołanego z tego powodu otrzymuje 250 EUR.
• Załoga Ryanaira w bazie Modlin odmawia stawiennictwa po ogłoszeniu obniżek pensji — rekompensata należna.
• Strajk mechaników LOT — odwołane loty z Warszawy do Krakowa i Gdańska skutkują rekompensatą 250 EUR.
• Strajk hiszpańskich kontrolerów ruchu lotniczego (nie pracownicy linii) — może być nadzwyczajny, ale przewoźnik musi wykazać niemożność reroutingu.

Linie lotnicze najczęściej dotknięte

Linie szczególnie narażone na powołanie tej sprawy: Ryanair (regularne strajki pilotów w bazach europejskich), Lufthansa (Vereinigung Cockpit, strajki niemal corocznie), LOT (wielomiesięczne spory z Ośrodkiem Szkolenia Lotniczego), British Airways, Air France. W polskich sprawach o lot z Warszawy do Berlina odwołany przez strajk Lufthansy — SR dla Warszawy-Pragi konsekwentnie zasądza 400 EUR powołując Krüsemann.

Jak powołać ten wyrok we własnej reklamacji

Aby skutecznie powołać orzeczenie Krüsemann (C-195/17, 2018) w korespondencji z linią lub w pozwie:

1. Wskaż pełną nazwę i sygnaturę: „wyrok TSUE z 2018 r. w sprawie Krüsemann (C-195/17)".
2. Cytuj kluczową tezę (jedno-dwa zdania z sekcji „Rozstrzygnięcie" powyżej).
3. Powiąż z faktami swojej sprawy — pokaż, dlaczego identyczna lub analogiczna sytuacja faktyczna prowadzi do tej samej kwalifikacji prawnej.
4. Dołącz odnośnik do bazy EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A62017CJ0195.
5. Dla kontroli krzyżowej dołącz CURIA: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=C-195/17.

Jeśli sprawa trafia do sądu, sygnaturę powoduje się w pozwie razem z innymi powołanymi rozstrzygnięciami. Dla polskich pasażerów najczęściej właściwy będzie sąd rejonowy lotniska wylotu lub przylotu — szczegóły omawiamy w pełnym poradniku „Odszkodowanie za lot — droga sądowa".

Linki do oryginalnych źródeł

• EUR-Lex (pełny tekst wyroku): https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A62017CJ0195
• CURIA (akta sprawy): https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=C-195/17

Sprawdź swój lot

Jeśli zastanawiasz się, czy twój lot kwalifikuje się pod zasady wynikające z Krüsemann — możesz sprawdzić to bezpłatnie. Sprawdź uprawnienia online u AirHelp — weryfikacja trwa około 3 minut i jest bez zobowiązań. Jeśli sprawa jest prosta i masz czas, możesz też reklamować samodzielnie u przewoźnika i przed Urzędem Lotnictwa Cywilnego (ULC) — wówczas zachowujesz 100 % rekompensaty.

Podsumowanie

Wyrok Krüsemann (C-195/17, 2018) to jeden z filarów europejskiego systemu ochrony pasażerów. W praktyce odszkodowawczej dotyczącej rozporządzenia (WE) 261/2004 jest powoływany regularnie — w korespondencji przedsądowej, w postępowaniu przed ULC oraz w pozwach kierowanych do polskich sądów rejonowych. Znajomość tej linii orzeczniczej znacząco zwiększa skuteczność dochodzenia roszczeń o 250, 400 lub 600 EUR rekompensaty.