Wirth C-532/17: przy wet lease płaci przewoźnik planujący lot

W lipcu 2018 r. Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wydał wyrok, który zmienił bieg europejskiego prawa lotniczego. Sprawa Wirth (C-532/17) z roku 2018 jest fundamentem praktyki odszkodowawczej w UE i jednym z najczęściej cytowanych orzeczeń w sporach pasażerów z liniami lotniczymi. Redakcja Lotzwrot wyjaśnia, jak zastosować te zasady w praktyce.

Stan faktyczny — co się wydarzyło

Pan Helmut Wirth wraz z trójką współpasażerów lecieli Thomson Airways z Hamburga do Cancun (Meksyk) w marcu 2014 r. Lot organizował TUIfly (przewoźnik marketingowy widoczny na bilecie), ale fizycznie samolot wraz z załogą był wyleasingowany od brytyjskiego Thomson Airways w trybie wet lease (ACMI — aircraft, crew, maintenance, insurance). Lot opóźnił się o ponad 3,5 godziny.

TUIfly odmówił wypłaty rekompensaty, twierdząc, że nie był „przewoźnikiem obsługującym" w rozumieniu art. 2 lit. b rozporządzenia — faktyczne wykonanie lotu należało do Thomson Airways. Thomson Airways z kolei twierdził, że nie był stroną umowy przewozu z pasażerem (bilet sprzedał TUIfly), więc też nie odpowiada. Pasażerowie trafili w pułapkę odsyłania. Sąd niemiecki skierował pytanie prejudycjalne.

Rozstrzygnięcie Trybunału

Trybunał orzekł, że przewoźnikiem obsługującym jest podmiot, który decyduje o przeprowadzeniu konkretnego lotu, w tym o ustaleniu jego rozkładu, i w ten sposób tworzy ofertę przewozu. Przewoźnik, który oddaje samolot wraz z załogą innej linii w trybie wet lease (ACMI), nie jest przewoźnikiem obsługującym. W sprawie Wirth był nim Thomson Airways, a lot zaplanował leasingobiorca (TUIfly). Pasażer kieruje roszczenie przeciwko przewoźnikowi, który zaplanował lot.

Znaczenie dla dzisiejszych roszczeń EU 261

Wirth eliminuje typową w branży „zabawę w gorącego ziemniaka" — gdy organizator turystyczny zasłania się wet lease, a fizyczny operator umową b2b. Po 2018 r. pasażer ma jasny adres pozwu: przewoźnik, który zaplanował lot. To szczególnie istotne dla czarterów wakacyjnych z polskich lotnisk: Itaka, TUI Poland, Coral Travel — gdzie operacjami zajmują się Enter Air, Smartwings Poland, FreeBird Airlines, AirExplore.

Przykładowe sytuacje, w których powołasz Wirth

Cztery czartery i czterej pozwani: rejs Itaki na Maderę wykonany przez Enter Air, czarter Coral Travel do Antalyi obsługiwany przez Corendon Airlines w wet leasingu, trasa Wizz Air UK wynajęta od litewskiego AviStar oraz lot Lufthansy. Pozew idzie zawsze przeciwko przewoźnikowi, który zaplanował lot:

• Czarter Itaki na Maderę faktycznie wykonany przez Enter Air z 4h opóźnieniem → pozew przeciwko Enter Air.
• Czarter Coral Travel do Antalyi obsługuje Corendon Airlines (wet lease) — pozew przeciwko Corendon, nie Coralowi.
• Lot Wizz Air UK na trasie polskiej w wet lease od litewskiego AviStar — pozew przeciwko Wizz Air UK, nie AviStar.
• Lufthansa wyleasingowała trasę Warszawa → Frankfurt od austriackiego Anisec Luftfahrt — pasażer pozywa Lufthansę, nie Anisec.

Linie lotnicze najczęściej dotknięte

Polskie sądy SR Warszawa-Pragi Południe i SR Kraków-Krowodrza często stykają się z tym problemem przy sporach z biurami podróży i czarterowymi przewoźnikami. Po Wirth jednoznacznie kierują pozwy do operatora — Enter Air, Smartwings, FreeBird, AirExplore, Bul Air, Heston Airlines, GullivAir.

Jak powołać ten wyrok we własnej reklamacji

Cztery kroki nadają powołaniu Wirth moc: pełna nazwa i sygnatura wyroku, cytat kluczowej tezy z sekcji Rozstrzygnięcie, powiązanie jej z faktami własnej sprawy oraz wskazanie jako pozwanego tego przewoźnika, który faktycznie wykonał lot:

Aby skutecznie powołać orzeczenie Wirth (C-532/17, 2018) w korespondencji z linią lub w pozwie:

1. Wskaż pełną nazwę i sygnaturę: „wyrok TSUE z 2018 r. w sprawie Wirth (C-532/17)".
2. Cytuj kluczową tezę (jedno-dwa zdania z sekcji „Rozstrzygnięcie" powyżej).
3. Powiąż z faktami swojej sprawy — pokaż, dlaczego identyczna lub analogiczna sytuacja faktyczna prowadzi do tej samej kwalifikacji prawnej.
4. Dołącz odnośnik do bazy EUR-Lex: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A62017CJ0532.
5. Dla kontroli krzyżowej dołącz CURIA: https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=C-532/17.

Jeśli sprawa trafia do sądu, sygnaturę powoduje się w pozwie razem z innymi powołanymi rozstrzygnięciami. Dla polskich pasażerów najczęściej właściwy będzie sąd rejonowy lotniska wylotu lub przylotu — szczegóły omawiamy w pełnym poradniku „Odszkodowanie za lot — droga sądowa".

Linki do oryginalnych źródeł

• EUR-Lex (pełny tekst wyroku): https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A62017CJ0532
• CURIA (akta sprawy): https://curia.europa.eu/juris/liste.jsf?num=C-532/17

Sprawdź swój lot

Jeśli zastanawiasz się, czy twój lot kwalifikuje się pod zasady wynikające z Wirth — możesz sprawdzić to bezpłatnie. Sprawdź uprawnienia online u AirHelp — weryfikacja trwa około 3 minut i jest bez zobowiązań. Jeśli sprawa jest prosta i masz czas, możesz też reklamować samodzielnie u przewoźnika i przed Urzędem Lotnictwa Cywilnego (ULC) — wówczas zachowujesz 100 % rekompensaty.

Podsumowanie

Wyrok Wirth (C-532/17, 2018) to jeden z filarów europejskiego systemu ochrony pasażerów. W praktyce odszkodowawczej dotyczącej rozporządzenia (WE) 261/2004 jest powoływany regularnie — w korespondencji przedsądowej, w postępowaniu przed ULC oraz w pozwach kierowanych do polskich sądów rejonowych. Znajomość tej linii orzeczniczej znacząco zwiększa skuteczność dochodzenia roszczeń o 250, 400 lub 600 EUR rekompensaty.